Jak zabezpieczyć wodomierz w studzience przed zamarznięciem zimą

W domach jednorodzinnych wodomierz główny często znajduje się w studzience wodomierzowej przy granicy działki. To wygodne dla inkasenta, ale niebezpieczne zimą. Studzienka ma niewielką objętość, a jej pokrywa leży na poziomie terenu, więc przy kilkudniowym mrozie temperatura w środku może spaść poniżej zera. Zamarznięty wodomierz to brak wody w domu, a pęknięty korpus oznacza wymianę licznika na koszt właściciela i ponowne plombowanie.

• Dowiesz się, dlaczego wodomierze w studzienkach zamarzają.
• Poznasz sposoby ocieplenia studzienki i rur.
• Sprawdzisz, czego nie robić przy zabezpieczaniu licznika.
• Zobaczysz, jak postępować, gdy woda przestała płynąć.

Dlaczego wodomierz w studzience zamarza

Rury wodociągowe w gruncie układa się poniżej strefy przemarzania, w Polsce na głębokości około 0,8-1,4 m zależnie od regionu. W tej głębokości temperatura gruntu zimą utrzymuje się powyżej zera. Wodomierz w studzience znajduje się jednak wyżej i jest oddzielony od mroźnego powietrza tylko pokrywą. Najczęstsze przyczyny zamarzania to:

• nieszczelna lub nieocieplona pokrywa, przez którą do studzienki dostaje się zimne powietrze,
• zbyt płytko posadowiona studzienka albo licznik zamontowany wysoko pod pokrywą,
• woda gruntowa lub opadowa zalegająca na dnie studzienki, która zamarza razem z rurami,
• długie okresy bez poboru wody, gdy woda w rurach stoi i szybciej się wychładza.

Jak ocieplić studzienkę wodomierzową

Najskuteczniejsza jest izolacja od góry, bo to przez pokrywę ucieka najwięcej ciepła. Prace najlepiej wykonać jesienią, zanim przyjdą pierwsze przymrozki.

1. Oczyść studzienkę i sprawdź, czy na dnie nie stoi woda. Jeśli stoi, trzeba ją usunąć i poszukać przyczyny, na przykład nieszczelnych przejść rur.
2. Pod pokrywą umieść płytę izolacyjną z polistyrenu ekstrudowanego lub specjalną pokrywę ocieploną. Płyta powinna szczelnie przylegać do ścian studzienki.
3. Zaizoluj rury i licznik otuliną albo matą izolacyjną, zostawiając możliwość odczytu i dostęp do plomb.
4. Szczeliny wokół pokrywy uszczelnij, ale nie zamykaj studzienki na stałe. Musi być możliwy dostęp dla pracowników wodociągów.
5. Przy bardzo płytkich studzienkach rozważ dodatkowe obsypanie pokrywy warstwą śniegu lub izolacji z zewnątrz w czasie mrozów.

Do izolowania rur i armatury w studzience nadają się otuliny z pianki polietylenowej lub kauczukowej oraz maty izolacyjne. Odpowiednie materiały znajdziesz w kategorii izolacje do rur i armatury instalacyjnej. Lepiej wybierać materiały, które nie nasiąkają wodą, bo mokra wełna czy styropian traci właściwości izolacyjne.

Czego nie robić

• Nie wypełniaj studzienki starymi ubraniami, kocami czy trocinami. Nasiąkają wilgocią, gniją i przy mrozie zamieniają się w bryłę lodu.
• Nie zasypuj licznika ziemią ani piaskiem, bo utrudnia to odczyt i wymianę.
• Nie stosuj grzejników elektrycznych bez zabezpieczenia różnicowoprądowego i obudowy przystosowanej do wilgotnych miejsc.

Co robić przy silnym mrozie

Gdy prognozy zapowiadają kilkudniowe mrozy poniżej -15 st. C, warto zajrzeć do studzienki i sprawdzić, czy izolacja jest na miejscu, a pokrywa nie została odsłonięta. W domach, gdzie woda jest używana na co dzień, ryzyko jest mniejsze, bo przepływ dostarcza ciepłą wodę z gruntu. Problem dotyczy szczególnie domów, w których nikt nie mieszka przez kilka dni. Wtedy można rozważyć zakręcenie zaworu za licznikiem i opróżnienie instalacji wewnątrz, pamiętając, że sam wodomierz pozostaje pod ciśnieniem sieci.

Ogólne sposoby ochrony rur przed mrozem opisaliśmy w tekście o tym, czy można zapobiec zamarzaniu rur bez kosztownej izolacji.

Studzienka przy nowym przyłączu

Jeśli budujesz dom albo przebudowujesz przyłącze, warto od razu zaplanować miejsce wodomierza tak, żeby problem zamarzania w ogóle nie występował. Wodociągi coraz częściej pozwalają umieścić wodomierz główny w budynku, w pomieszczeniu technicznym, gdy odległość od granicy działki nie jest duża. Jeśli studzienka jest wymagana, lepiej wybrać gotową studnię wodomierzową z tworzywa z ocieploną pokrywą i odpowiednią głębokością, niż murować ją samodzielnie z kręgów betonowych. Gotowe studnie mają szczelne przejścia rur, więc nie zbiera się w nich woda gruntowa.

Licznik powinien być zamontowany możliwie nisko w studzience, ale tak, by był dostępny do odczytu i wymiany. Rury wchodzące do studzienki i wychodzące z niej muszą leżeć poniżej strefy przemarzania na całej długości, także przy samym budynku, gdzie grunt bywa płytszy z powodu opaski.

Gdy wodomierz już zamarzł

Jeśli rano z kranów nie leci woda, a w sieci nie ma awarii, przyczyną może być zamarznięty licznik lub odcinek rury w studzience. Wtedy:

1. Sprawdź, czy korpus licznika nie jest pęknięty, a szybka nie ma rys lub zaparowania od środka. Uszkodzenie trzeba zgłosić do wodociągów.
2. Jeśli licznik jest cały, rozmrażaj go powoli ciepłym powietrzem, na przykład termowentylatorem ustawionym w bezpiecznej odległości, albo ciepłymi okładami.
3. Nigdy nie używaj otwartego ognia, palnika ani wrzątku lanego bezpośrednio na licznik. Gwałtowna zmiana temperatury może rozsadzić korpus.
4. Po rozmrożeniu sprawdź połączenia, bo lód często rozszczelnia śrubunki.
5. Ociepl studzienkę zgodnie z opisem powyżej, żeby sytuacja się nie powtórzyła.

Właściciel nieruchomości odpowiada zwykle za zabezpieczenie licznika przed mrozem, a koszty wymiany zamarzniętego wodomierza ponosi odbiorca wody. Po rozmrażaniu warto też sprawdzić, czy licznik dalej mierzy poprawnie, bo uszkodzony mechanizm może zaniżać lub zawyżać odczyty. Pomocny będzie tekst o tym, jak rozpoznać, czy wodomierz pokazuje prawidłowe odczyty.

Kilka płyt izolacji i pół godziny pracy jesienią to niewielki wysiłek w porównaniu z kosztami i kłopotem, jakie powoduje zamarznięty wodomierz w środku zimy.