Przejdź do treści

Zawory i kształtki decydują o trwałości przyłącza ciepłowniczego z rur preizolowanych

Memex Rury i przewody

Rurociągi instalacji ciepłowniczej z izolacją, kołnierzami i zaworami odcinającymi w węźle cieplnym

O trwałości przyłącza ciepłowniczego decydują przede wszystkim miejsca, w których prosty odcinek rury się kończy: kolana, trójniki, złącza mufowe i armatura odcinająca. Jeśli te elementy są z tego samego systemu co rury i zostały poprawnie zaizolowane, przyłącze pracuje bez przecieków kilkadziesiąt lat.

Sieć ciepłownicza, czy to miejska, czy prowadzona między kotłownią a kilkoma budynkami na jednej posesji, układana jest głównie z rur w izolacji z pianki poliuretanowej i płaszczu z polietylenu. Sama rura jest elementem fabrycznym, wykonywanym w kontrolowanych warunkach. Wszystko, co powstaje w wykopie, czyli połączenia, odgałęzienia i miejsca montażu zaworów, wykonuje się już na budowie, często w deszczu, błocie albo przy kilku stopniach powyżej zera. Dlatego to tam najczęściej zaczynają się problemy.

Gdzie przyłącze ciepłownicze ulega uszkodzeniom

Woda w sieci ma zwykle temperaturę od kilkudziesięciu do ponad stu stopni, zależnie od pory roku i rodzaju sieci. Rura stalowa wydłuża się przy nagrzaniu, a zakopana w gruncie nie może swobodnie się przesuwać. Na prostym odcinku tarcie gruntu przenosi naprężenia, ale na zmianach kierunku cała praca rury kumuluje się w kolanie lub trójniku. Typowe miejsca awarii to:

  • złącza mufowe płaszcza, przez które woda gruntowa wnika do pianki, gdy mufa była źle zgrzana lub skurczona,
  • kolana bez poduszek kompensacyjnych, w których płaszcz pęka od nacisku przesuwającej się rury,
  • odgałęzienia wykonane z elementów spoza systemu, z izolacją dorabianą z pianki w sprayu,
  • zawory zamontowane w studzience bez odwodnienia, stojące latami w wodzie.

Wilgoć w izolacji poliuretanowej jest groźniejsza, niż się wydaje. Mokra pianka traci właściwości izolacyjne, a stalowa rura pod nią zaczyna korodować od zewnątrz. W systemach z przewodami alarmowymi da się to wykryć pomiarem rezystancji, w prostych przyłączach bez nadzoru zwykle dopiero po przecieku.

Kształtki muszą pochodzić z tego samego systemu co rura

Producenci systemów preizolowanych oferują komplet: rury, kolana, trójniki, redukcje, punkty stałe, zakończenia izolacji i mufy. Wszystkie elementy mają zgodne średnice rury przewodowej i płaszcza, tę samą grubość izolacji i przygotowane miejsca na przewody alarmowe. Kupując kształtki do rur preizolowanych (onninen.pl/produkty/Sieci-wodno-kanalizacyjne-i-gazowe/Sieci-i-przylacza-cieplownicze/Ksztaltki-i-zlaczki-do-rur-cieplowniczych), warto zestawić je z dokumentacją rur i sprawdzić trzy parametry: średnicę stalowej rury przewodowej, średnicę płaszcza i klasę izolacji (standardowa, wzmocniona lub podwójnie wzmocniona).

ElementRola w przyłączuCzęsty błąd
Kolano preizolowaneZmiana kierunku i przejmowanie wydłużeńBrak poduszek kompensacyjnych po stronie zewnętrznej łuku
TrójnikOdgałęzienie do budynkuOdgałęzienie zbyt blisko kolana, bez strefy kompensacji
Zakończenie izolacjiZamknięcie pianki przy wejściu do budynkuPozostawiona odkryta pianka, która chłonie wilgoć z pomieszczenia
Mufa termokurczliwaOdtworzenie płaszcza i izolacji na spawieMontaż na mokrej lub zabrudzonej powierzchni płaszcza
Pierścień przejścia przez ścianęUszczelnienie przejścia do budynkuZamurowanie płaszcza na sztywno, bez uszczelki

Systemy różnych producentów zwykle da się połączyć na rurze stalowej, ale izolacja i mufy już nie zawsze pasują. Przy rozbudowie istniejącej sieci lepiej zostać przy tym samym systemie albo zastosować dedykowane elementy przejściowe.

Armatura odcinająca w sieci ciepłowniczej

W sieciach preizolowanych stosuje się zwykle zawory kulowe z korpusem spawanym, fabrycznie zaizolowane i z płaszczem, które montuje się bezpośrednio w gruncie. Trzpień wyprowadzony jest do skrzynki ulicznej, a zawór obsługuje się kluczem z poziomu terenu. Takie zawory do instalacji grzewczych (onninen.pl/produkty/Sieci-wodno-kanalizacyjne-i-gazowe/Sieci-i-przylacza-cieplownicze/Zawory-do-sieci-cieplowniczych) różnią się od zwykłej armatury instalacyjnej konstrukcją dostosowaną do pracy w gruncie, odpornością na wysoką temperaturę i naprężenia osiowe przenoszone przez rurę.

Przy doborze armatury liczy się kilka parametrów:

  1. ciśnienie nominalne co najmniej takie jak w sieci, w praktyce często PN16 lub PN25,
  2. maksymalna temperatura czynnika, zwykle do około 140 stopni dla zaworów sieciowych,
  3. średnica i grubość ścianki końcówek do wspawania, zgodne z rurą przewodową,
  4. długość trzpienia dobrana do głębokości przykrycia, tak aby skrzynka uliczna znalazła się na poziomie terenu,
  5. możliwość odpowietrzenia lub odwodnienia przez dodatkowe króćce, jeśli projekt to przewiduje.

Zawory w studzienkach betonowych to rozwiązanie starszego typu. Wymaga ono szczelnej studni z odwodnieniem, inaczej armatura po kilku sezonach jest skorodowana i nie daje się zamknąć.

Rury, które łączą elementy w całość

Rury ciepłownicze preizolowane (onninen.pl/produkty/Sieci-wodno-kanalizacyjne-i-gazowe/Sieci-i-przylacza-cieplownicze/Rury-cieplownicze-preizolowane/strona:1) występują w dwóch głównych odmianach: sztywne ze stalową rurą przewodową, układane w odcinkach po kilka lub kilkanaście metrów, oraz elastyczne z rurą z tworzywa lub miedzi, sprzedawane w zwojach. Do krótkich przyłączy między budynkami na jednej działce coraz częściej stosuje się rury elastyczne, bo wymagają mniej połączeń w wykopie.

CechaRura sztywna stalowaRura elastyczna w zwoju
Typowe zastosowanieSieci miejskie i magistralePrzyłącza do domów, budynki gospodarcze
Liczba połączeńSpaw co kilka lub kilkanaście metrówPołączenia głównie na końcach
Kompensacja wydłużeńPoduszki, kolana, czasem kompensatoryZwykle niepotrzebna przy krótkich odcinkach
Temperatura pracyWyższa, zgodna z parametrami sieciNiższa, zależna od materiału rury przewodowej

Niezależnie od rodzaju rury, wykop powinien mieć wyrównane dno z podsypką piaskową, bez kamieni przylegających do płaszcza. Nad rurami układa się taśmę ostrzegawczą, a przy systemach z przewodami alarmowymi przed zasypaniem mierzy się ich ciągłość i rezystancję izolacji. Ten pomiar warto mieć w protokole, bo stanowi punkt odniesienia przy późniejszych kontrolach.

Przy odbiorze sprawdza się jeszcze szczelność spawów próbą ciśnieniową przed założeniem muf. Mufy zakłada się dopiero po pozytywnej próbie, ponieważ po ich zgrzaniu spaw jest już niewidoczny.

Pytania od czytelników

Czy zawór w sieci ciepłowniczej można zamontować w budynku zamiast w gruncie?

Tak, przy przyłączach do pojedynczych budynków armaturę odcinającą umieszcza się często w węźle cieplnym, za zakończeniem izolacji. Zawory w gruncie stosuje się tam, gdzie trzeba odciąć odgałęzienie bez wchodzenia do budynku.

Przeczytaj także